Χο Χο Χο...

Γράφτηκε από edy.

...

santa_africa_01.jpg 

Τα Χριστούγεννα είναι η μεγαλύτερη γιορτή των χριστιανών και λόγω της οικονομικής επικράτησης του δυτικού πολιτισμού, τα βλέπουμε να γιορτάζονται σχεδόν σε όλο τον κόσμο. 

Ανεξαρτήτως τοπικών παραδόσεων, ο Σάντα Κλάους επιβιβάζεται στο έλκυθρό του και μοιράζει δώρα στα παιδάκια.

Ας πιάσουμε όμως λίγο το θέμα των Χριστουγέννων από ιστορικής άποψης. Πότε καθιερώθηκαν σαν γιορτή, τι συμβολισμοί υπάρχουν στα έθιμα που τα συνοδεύουν, τι υπήρχε πρίν από αυτά?

Ξεκινάμε λοιπόν. Στην καινή Διαθήκη δεν γίνεται αναφορά για την εορτή Χριστουγέννων, ενώ κανείς από τους Αποστόλους δεν αναφέρει την 25η Δεκεμβρίου ως ημέρα γέννησης του Χριστού. 
Τα Χριστούγεννα δεν γιορτάζονταν τα πρώτα 300 χρόνια, η καθιέρωση της 25ης Δεκεμβρίου ως ημέρα των Χριστουγέννων έγινε στη Ρώμη από τον Πάπα Ιούλιο τον Α τον 4ο μ.χ. αιώνα, μετά από έρευνα που έγινε στα αρχεία της Ρώμης για την χρονιά επί Αυγούστου απογραφής και κατόπιν υπολογισμών βάσει των Ευαγγελίων. Την εποχή του Ιουστινιανού, τον 6ο αιώνα, ο εορτασμός των Χριστουγέννων στις 25 Δεκεμβρίου είχε εξαπλωθεί σχεδόν σε όλη την Ανατολή. 
Οι σημερινές ιστορικές ενδείξεις τοποθετούν τη χρονολογία της γέννησης του Χριστού κάπου μεταξύ 2 και 6 π.Χ., όσο για την εποχή, πιο πιθανό φαίνεται το φθινόπωρο. Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης συσχετίζει την γέννηση του Χριστού με την εορτή της «Σκηνοπηγίας», η οποία γινόταν τον Οκτώβρη.

 

solstice_01.jpg

Όλοι οι αρχαίοι πολιτισμοί λάτρευαν τον ζωοδόχο ήλιο και γιόρταζαν το χειμερινό ηλιοστάσιο, δηλαδή την ημέρα που ο ήλιος πάυει να χαμηλώνει στον ορατό ορίζοντα και αρχίζει να ξανανεβαίνει. Αυτή είναι στις 21 Δεκεμβρίου. Τον 4ο μ.χ. αιώνα τοποθετούσαν το χειμερινό ηλιοστάσιο στις 25 Δεκεμβρίου (Ιουλιανό Ημερολόγιο).



osiris_sun_01.jpg

Οι Αιγύπτιοι εκείνη την ημέρα γιόρταζαν την γέννηση του θεού-ήλιου Όσιρη. Ο μύθος αναφέρει πως μετά την δολοφονία του ξεφύτρωσε ένα δένδρο. Ο Όσιρης σε κάθε επέτειο της γέννησης του άφηνε δώρα γύρω από το δένδρο. Οι Βαβυλώνιοι, και οι Φοίνικες ονόμαζαν το θεό-ήλιο Βάαλ, οι Πέρσες λάτρευαν τη γέννηση του Αήττητου ήλιου και θεού Βασιλιά Μίθρα, ενώ οι Βραχμάνοι στην γέννηση του ψάλλουν: «Εγέρσου ω βασιλιά του κόσμου, έλα σε μας από τις σκηνές σου».

 

dionysus_birth_01.jpg

Αργότερα οι αρχαίοι Έλληνες εκείνες τις μέρες γιόρταζαν την γέννηση του Διονύσου. Ο Διόνυσος αποκαλούνταν "Σωτήρ" και "Θείο Βρέφος" και έιχε γεννηθεί από την παρθένο Σέμελη. Ήταν ο καλός "Ποιμήν", του οποίου οι ιερείς κρατούν την ποιμενική ράβδο, όπως συνέβαινε και με τον Όσιρη των Αιγυπτίων. Τον χειμώνα θρηνούσαν το σκοτωμό του Διονύσου από τους Τιτάνες, αλλά στις 30 Δεκεμβρίου γιόρταζαν την αναγέννησή του. Οι ιέρειες ανέβαιναν στην κορυφή του ιερού βουνού και κρατώντας ένα νεογέννητο βρέφος φώναζαν "Ο Διόνυσος ξαναγεννήθηκε, ο Διόνυσος ζει", ενώ σε επιγραφή αφιερωμένη στον Διόνυσο αναγράφεται "Εγώ είμαι που σε προστατεύω και σε οδηγώ, εγώ είμαι το 'Αλφα και το Ωμέγα".

 

apollo_sun_01.jpg

Αυτή η αρχαία Ελληνική γιορτή, είχε επίσης ταυτιστεί και με την γιορτή του Ηλίου. Συγκεκριμένα στους Έλληνες, είχε ταυτιστεί με τον Φωτοφόρο Απόλλωνα του Ηλίου, ο οποίος απεικονιζόταν πάνω στο ιπτάμενο άρμα του να μοιράζει το φως του Ηλίου. Οι αρχαίοι λαοί αναπαριστούσαν την κίνηση του ήλιου με την ζωή ενός ανθρώπου που γεννιόταν κατά την χειμερινή τροπή του ήλιου που μεγάλωνε βαθμιαία καθώς αυξάνονταν και οι ώρες που ο ήλιος φωταγωγούσε την Γη, και πέθαινε ή ανασταίνονταν τον Μάρτιο την ημέρα της Εαρινής Ισημερίας, συμβολίζοντας με αυτόν τον τρόπο την αναγέννηση του φυτικού βασιλείου μέσα από την μήτρα της Γης. Το χειμερινό Ηλιοστάσιο 22-25 Δεκεμβρίου σημαίνει την αρχή του χειμώνα, και ο Ηλιος αρχίζει βαθμιαία να αυξάνει την ημέρα έως ότου εξισωθεί με την νύχτα, κατά την Ιση-μερία τον Μάρτιο. Τότε ο Ήλιος νικά το σκοτάδι, και έρχεται η άνοιξη, η εποχή της αναγέννησης για την φύση.



saturnalia_01.jpg
Η γιορτή αυτή πέρασε και στην αρχαία Ρώμη με τις δημοφιλείς γιορτές των Σατουρνάλιων, προς τιμήν του Κρόνου τον Δεκέμβριο αλλά και της θεάς Δήμητρας, γι΄αυτό και έκαναν θυσίες χοίρων για την ευφορία της γης. Τα Σατουρνάλια ήταν από τις σημαντικότερες γιορτές και ονομάζονταν "DIES INVICTI SOLIS", δηλαδή "Ημέρα του αήττητου ήλιου". Στην αρχαία Ρώμη, η γιορτή άρχιζε στις 17 Δεκεμβρίου και διαρκούσε εφτά μέρες. Στην εορτή αυτή αντάλλασσαν δώρα, συνήθως λαμπάδες και στα παιδιά έδιναν πύλινες κούκλες και γλυκά σε σχήμα βρέφους για να θυμίζουν το Κρόνο, που τρώει τα παιδιά του. Σταδιακά λοιπόν τα γενέθλια του θεού Ήλιου μετατράπηκαν σε γενέθλια του Υιού του Θεού. Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι τότε αποκαλούσαν την πρώτη ημέρα της εβδομάδας "Ημέρα του Ήλιου", ορολογία την οποία αργότερα χρησιμοποίησε και η εκκλησία και που διασώζεται ως σήμερα στα Αγγλικά ως SUNDAY και στα Γερμανικά ως SONNTAG.

 

lytras_01.jpg
Τα κάλαντα υπήρχαν σαν αρχαίο ελληνικό έθιμο με το όνομα "Ειρεσιώνη" όπως αναφέρεται από τον Όμηρο, ο οποίος ευρισκόμενος στην Σάμο σκάρωσε διάφορα τραγούδια τα οποία μαζί με μια ομάδα παιδιών τα τραγουδούσαν στα σπίτια των πλουσίων ευχόμενοι πλούτο, χαρά και ειρήνη. Συμβόλιζε την ευφορία και γονιμότητα της γης και εορτάζονταν δυο φορές το χρόνο, μια την άνοιξη με σκοπό την παράκληση των ανθρώπων προς τους θεούς κυρίως του Απόλλωνος-ήλιου και των Ωρών για προστασία της σποράς και μια το φθινόπωρο, για να τους ευχαριστήσουν για την συγκομιδή των καρπών. Ταυτόχρονα με τις ευχαριστίες προς τους θεούς, έδιναν ευχές και στους συνανθρώπους.

Τέλος, το χριστουγεννιάτικο δέντρο εμφανίστηκε για πρώτη φορά στη Γερμανία στο τέλος του 16ου, αλλά ως τις αρχές του 19ου αιώνα δεν ήταν διαδεδομένο ευρέως, τοποθετούνταν μόνο στις εκκλησίες. Στην σύγχρονη Ελλάδα το εισήγαγαν οι Βαυαροί με τον στολισμό στα ανάκτορα του Όθωνα το 1833. Το δέντρο με τις πολύχρωμες μπάλες επικράτησε σε όλο τον δυτικό πολιτισμό μετά τον το Β’ παγκόσμιο πόλεμο.

Εν κατακλείδι
Το κείμενο αυτό δεν γράφτηκε για να ξενερώσει τη γιορτή των Χριστουγέννων ή όποια άλλη γιορτή. Οι γιορτές χρειάζονται, είναι αφορμές για να περνάμε όμορφα και να πλησιάζουμε μεταξύ μας.
Όμως, είναι άλλο θέμα να πιστεύεις σε μια θρησκεία για λόγους πνευματικούς και άλλο να δέχεσαι την παρέμβαση της εκκλησίας σε θέματα επιστημονικά και ιστορικά, με τρόπο αυταρχικό που ακυρώνει τη λογική και την έρευνα.

Στο πρώτο δεν υπάρχει καμμία ένσταση, κάνε ο'τι τραβάει η ψυχή σου. Στο δεύτερο, δεν θα κουραστώ να ψάχνω για έναν τρόπο να τα ισορροπήσουμε λίγο καλύτερα τα πράγματα, διότι πιστεύω πως η παρέμβαση της εκκλησίας στην παιδεία των ανθρώπων είναι ένας από τους λόγους της στρεβλής εξέλιξης μας.

Γιατί πρέπει οι άνθρωποι από μικρά παιδάκια να υποχρεώνονται να αποδεχτούν θρησκευτικούς μύθους σαν πραγματικά γεγονότα, μόνο και μόνο για να μάθουν αργότερα πως αυτά ήταν απλώς συμβολισμοί και ηθικοπλαστικές ιστορίες? Αυτό απο μόνο του δεν δημιουργεί ένα μεγάλο σχίσμα στο μυαλό του ανθρώπου, να δέχεται διαφορετικές και αντικρουώμενες "αλήθειες" σαν ταυτόχρονα αποδεκτές, και μάλιστα να δέχεται σαν αποδεκτό και το ταμπού της μή αντιπαράθεσής των, που αναγκαστικά δημιουργείται?

Στα θέματα της επιστήμης οι εκκλησίες έχουν υποχρεωθεί να υπαναχωρήσουν σε αρκετά σημεία. Η γη είναι σφαίρα και δεν είναι το κέντρο του κόσμου, ούτε και δημιουργήθηκε πριν τον ήλιο. Οι εκλείψεις ηλίου/σελήνης είναι φυσικά φαινόμενα και όχι θεϊκά σημάδια. Στα θέματα που έχουν να κάνουν με την ιστορία των ανθρώπων όμως, υπάρχει ακόμα μεγάλη αντίσταση απο τις εκκλησίες. Μάλλον επειδή σε αντίθεση με τα επιστημονικά θέματα που αποδεικνύονται πειραματικά, τα ιστορικά στοιχεία βασίζονται σε ενδείξεις, που όσο ισχυρές και να είναι πάντα αφήνουν κάποιο περιθώριο αμφισβήτησης. Κάποτε όμως πρέπει να ωριμάσουμε, έχουμε πια την ικανότητα να διαχωρίσουμε τα πράγματα χωρίς να καταργήσουμε τις θρησκείες.
Ή μήπως όχι ακόμα ?...

korea_santa_claus_01.jpg

Χρόνια Πολλά & Καλές Γιορτές!

Σού άρεσε το κείμενο? Έχεις κάτι να συμπληρώσεις, μήπως διαφωνείς σε κάτι? Γράψε ένα σχόλιο!
  • Δεν βρέθηκαν σχόλια